en | pl
Facebook
Youtube
Gdańskie Spotkania Tłumaczy Literatury
Niektórzy nie lubią poezji. Rozmowa z Bernhardem Hartmannem

Być może tłumacze literaccy są ostatnimi prawdziwymi filologami na świecie. Kiedy tłumaczę, całkiem staroświecko pytam o intencję autora, bo ją muszę oddać w przekładzie. Rozmowa Joanny Roszak z tłumaczem Bernhardem Hartmannem. W jaki sposób dojrzewał pan do myśli, by zająć się tłumaczeniem polskiej poezji dla niemieckiego czytelnika? Dla mnie tłumaczenie było raczej […]

Tłumaczenie jako podglądanie. Rozmowa z Katarzyną Tubylewicz

Tłumacz nie powinien zbyt szybko rozumieć. Zawsze warto często i dużo sprawdzać – najłatwiej popełnia się błędy, tłumacząc to, co wydaje się oczywiste. Przydaje się odrobina niepewności. Zachęcamy do przeczytania rozmowy Adama Pluszki z tłumaczką Katarzyną Tubylewicz. Szwedzki jest taki łatwy, czy się zawzięłaś? Szwedzki nie jest łatwy, chociaż gramatyka ma sporo […]

Praca na styku. Rozmowa z Barbarą Kopeć-Umiastowską

Jest coś nadprzyrodzonego we władzy, jaką język miewa nad człowiekiem i może lepiej zanadto w to nie wnikać – i do końca nie ufać, bo potrafi wywieść na manowce. Rozmowa ze znaną tłumaczką Jamesa i Bowlesa, Barbarą Kopeć-Umiastowską. Jakie są najczęstsze błędy tłumaczy? Oprócz sztucznego szyku, jednostajnej składni, natrętnych imiesłowów, błędnego następstwa czasów, nieodróżniania […]

Mapa pokrywa terytorium. Rozmowa z Małgorzatą Łukasiewicz

Ostatecznie tłumacz pracuje sam, to jasne, ale dobrze jeśli od czasu do czasu wzbudza w sobie wrzawę cudzych głosów, krzyczących, że tu słowo nietrafne, tu rytm zdania się załamuje, a tu zgrzyt. Zachęcamy do przeczytania wywiadu z tłumaczką z języka niemieckiego Małgorzatą Łukasiewicz. Każda kolejna książka, którą bierze pani na warsztat, jest […]

Zajęcie dla dociekliwych paranoików. Rozmowa z Anną Sawicką

Kiedy tłumaczę utwory Cabrégo z katalońskiego, zakładam cały warsztat dodatkowych dokumentów. Tak powstał na przykład plik „spodnie”. Temat może nie jest tak skomplikowany jak „skrzypce”, ale też ma swoje zagwozdki. Zachęcamy do przeczytania rozmowy z Anną Sawicką, tłumaczką z języka katalońskiego. Język kataloński bardzo się różni od hiszpańskiego? Katalońskiego uczyłam się […]

Nic nie zgrzyta. Rozmowa z Andrzejem Jagodzińskim

Największą trudność w tłumaczeniu z czeskiego na polski sprawiają fałszywi przyjaciele, czyli słowa, które brzmią podobnie, a znaczą co innego. Bliskość naszych języków jest dla tłumacza strasznie niebezpieczna. Zachęcamy do przeczytania wywiadu Zofii Zaleskiej z Andrzejem Jagodzińskim. Po co się tłumaczy? Za każdym razem, gdy mam wrażenie, że udaje mi się znaleźć właściwe […]

Półtorej oktawy na dzień. Rozmowa z Czesławem Ratką

„Wydałem 200 egzemplarzy. Redakcję zrobiła moja córka, zakładkę i mapę – syn, a opracowaniem graficznym zajęła się jego dziewczyna” Rozmowa z autorem nagrodzonego przekładu chilijskiej epopei narodowej Czesławem Ratką. Zawodowo od lat pracuje pan jako inżynier, a w wolnym czasie czyta i tłumaczy XVI-wieczne relacje konkwistadorów z języka hiszpańskiego. Podobno nie lubi pan opowiadać, jak łączy te […]

Tłumacz stawia na swoim. Rozmowa z Stefanem Ingvarssonem

Nigdy nie tłumaczyłem polskiego autora, który byłby heteroseksualnym mężczyzną. Przekładałem Gombrowicza i Witkowskiego, a także poetki. Ale to nie są decyzje ideologiczne. Po prostu szukam w tekście wrażliwości, która do mnie przemawia. Zachęcamy do przeczytania rozmowy Katarzyny Tubylewicz z Stefanem Ingvarssonem. Czym różni się dobre tłumaczenie od wybitnego? Wybitny tłumacz jest doskonałym aktorem. Tłumacz […]

Nie wstydźcie się szmiry. Rozmowa z Dariuszem Żukowskim

„Wszyscy rozmawiają o pieniądzach, ale mało kto pyta, po co w ogóle są tłumacze i co by się stało, gdyby 80 procent jutro teleportowało się na Tytana badać morza metanu. Może nic wielkiego” Zachęcamy do przeczytania rozmowy z tłumaczem Dariuszem Żukowskim. Sądzisz, że praca tłumacza w Polsce się opłaca? Coetzee zastanawia się w pewnej scenie […]

Mo Yan i jakieś trzysta sylab. Rozmowa z Małgorzatą Religą i Agnieszką Walulik

Tłumaczenie z chińskiego jest trudne, też dlatego, że orzeczenie często znajduje się na końcu – więc trzeba najpierw przebrnąć przez kilka linijek opisu gdzie, jak i kiedy, by dopiero na sam koniec dowiedzieć się, kto właściwie i co. Zapraszamy do przeczytania wywiadu z tłumaczkami Małgorzatą Religą i Agnieszką Walulik. W swoim krótkim omówieniu „Obfitych piersi, […]

Obsesje i kompulsje. Rozmowa z Maciejem Świerkockim

Nie czytam wcześniej książek, które mam tłumaczyć. Praca na nieznanym terenie sprawia mi większą frajdę, lubię być zwodzony albo uwodzony przez autora niczym zwyczajny czytelnik. Eleanor Catton – nie dość że została w zeszłym roku najmłodszą laureatką Bookera, to napisała najgrubszą książkę, jaka otrzymała tę nagrodę. Jak ci się tłumaczy takie […]

Sebald rozlicza Niemców. Rozmowa z Andrzejem Kopackim

„Wojna powietrzna i literatura” to książka z pogranicza domorosłej antropologii i socjologii czy psychologii społecznej. Ze śladami wielkiej swady narracyjnej, ale summa summarum niedobra. Zachęcamy do przeczytania wywiadu Zofii Zalewskiej z tłumaczem Andrzejem Kopackim. Kiedy umawialiśmy się na tę rozmowę, od razu zaznaczył pan, że „Wojna powietrzna i literatura” się panu nie podoba. Dlaczego? […]

Marías król Redondy. Rozmowa z Ewą Zaleską i Carlosem Marrodánem Casasem

„Tą literaturą rządzi hiszpański tryb subjuntivo, żaden inny język europejski nie pozwala na takie cieniowanie możliwości” Rozmowa tłumaczy hiszpańskiego pisarza Javiera Maríasa Ewa Zalewska: Marías buduje nastrój swoich powieści na powtórzeniach, autocytatach, przywołaniach wcześniejszych zdań, trochę na wzór utworów muzycznych. Jak kompozytor dba o to, aby pewne motywy powracały na przestrzeni całego […]

Afrykańscy pisarze patrzą na Zachód. Rozmowa z Michałem Lipszycem

Na podstawie powieści Couto i Ondjakiego czytelnik może odnieść mylne wrażenie, że poziom pisarzy luzoafrykańskich jest wysoki, a dziedzictwo kontynentu cudownie procentuje w literaturze. Ta sytuacja – długoletnie, krwawe wojny domowe i brak poczucia narodowej tożsamości – nie dziwi, gdy się pamięta, że współczesne afrykańskie państwa to w większości sztuczne twory, których granice wytyczono za […]

Europy w Europie już nie ma. Rozmowa z Teresą Worowską

„Spotkanie Węgrów z prozą Máraiego – choć żywiołowe i emocjonalne – odbyło się dopiero w trzecim pokoleniu”. Sándor Márai wielokrotnie odwołuje się do utraconej przeszłości, zapomnianych rytuałów i wydarzeń z lat dzieciństwa i młodości. Jak wyglądały Węgry, w których w 1900 roku urodził się pisarz? Zachęcamy do przeczytania rozmowy z Teresą Worowską, tłumaczką dzieł Sándora Máraiego. Obie wojny wyznaczyły […]

O przekładzie polskiej literatury na język niemiecki. Rozmowa z Renate Schmidgall

„Język jest żywiołem generującym różne znaczenia i przeważnie wysławiającym coś, o czym autor sam do pewnego stopnia nie wie. Wiersze wiedzą więcej od autorów, są mądrzejsze od własnych twórców – mówi tłumaczka literatury polskiej na niemiecki.”  Zachęcamy do przeczytania rozmowy Joanny Roszak z tłumaczką Renate Schmidgall. Peter Utz, szwajcarski badacz, uważa, że teksty […]

Laureat Nagrody Translatorskiej w radiowej Trójce

Piotr Paziński, laureat Nagrody za Twórczość Translatorską im. T. Boya-Żeleńskiego, był gościem Barbary Marcinik w Trójce pod Księżycem. Tematem rozmowy była twórczość Szmuela Josefa Agnona – izraelskiego pisarza, noblisty, jednak raczej nieznanym w Polsce. Zachęcamy do wysłuchania audycji: Trójka pod Księżycem: Piotr Paziński, Wioletta Myszkowska, Paweł Passini Piotr Paziński po […]

Wielka rzeka ludzkiej pamięci. Rozmowa z Elżbietą Sobolewską

„Nádas wyjątkowo szczęśliwie trafił na swój czas. Opisał moralny kryzys powojennej rzeczywistości, jednocześnie wracając do jeszcze żywych europejskich tradycji literackich i przerzucając mosty do ponowoczesnej, współczesnej prozy. Zrobił to w taki sposób, że książka po trzydziestu latach od premiery nadal jest nowatorska, a czas tylko dodał jej treści. (…) Pewnego […]

Izabela Szymańska o przekładach polemicznych w literaturze dziecięcej

„Drugim przykładem jest prawdopodobnie najsłynniejszy polski przekład polemiczny, nie tylko w literaturze dziecięcej, Fredzia Phi-Phi (1986), tłumaczenie Winnie the Pooh (1926) A.A. Milne’a przygotowane przez Monikę Adamczyk-Garbowską. Kanoniczną wersją tej książki w polskim polisystemie jest oczywiście Kubuś Puchatek (1938) pióra Ireny Tuwim. Niezwykle gorąca dyskusja w prasie sprowokowana przez wydanie nowego przekładu Winnie z perspektywy […]

Jak tłumaczyć dla dzieci? Fragment książki Edyty Monasterskiej-Wiącek

„O tłumaczeniu powiedziano już bardzo wiele, nikt nie odważy się jednak powiedzieć, że wszystko. Od dawna wiadomo, że badanie przekładu jest w rzeczywistości badaniem pewnego fragmentu kultury. Od działań tłumacza zależy, czy przetłumaczony utwór stanie się fragmentem kultury docelowej, czy też pozostanie elementem kultury obcej z bardzo stanowczo zaznaczoną obcością. […]

Stanisław Barańczak: „Rice pudding” i kaszka manna (o tłumaczeniu poezji dla dzieci)

„Przeczytaj oryginał, zamknij książkę i napisz rzecz z pamięci we własnym języku”: ta osiemnastowieczna zasada tłumaczenia obowiązuje dziś z pewnością w bardzo niewielu dziedzinach pracy translatorskiej. Tłumaczenie poezji dla dzieci — to właśnie jedna z tych dziedzin” – czytamy w artykule Stanisława Barańczaka, opublikowanym w 1975 roku w „Teksty: teoria […]

Tamangur. Fragment powieści Lety Semadeni

  Leta Semadeni Tamangur w przekładzie Barbary Ostrowskiej 1 Południe, dzwony dzwonią, ulice są już puste. Ze szczelin pod stopami wypływa smoła. Dziecko schyla się, wydłubuje palcem wskazującym trochę czarnej masy, szybko porusza nim w powietrzu, żeby smoła ostygła, wkłada ją do ust i zaczyna żuć, biegnąc w górę stromą […]

,,Tłumacz kultur” – recenzja książki „Ministerstwo Przewodnictwa uprasza o niepozostawanie w kraju” Hoomana Majda

„Pełnokrwisty Amerykanin z Teheranu, wnuk ulema wychowany na ateistę, syn irańskiego dyplomaty i publicysta „Guardiana”. Hooman Majd po raz kolejny zabiera nas w niezwykłą podróż do Iranu – tym razem najbardziej osobistą i, tak jak on sam, pełną paradoksów. Literatura irańska stopniowo zaczyna zyskiwać uznanie w Europie. Jednak ukazujące się w Polsce […]

 
Tłumaczenie jako podglądanie. Fragment książki „Wte i wewte” Adama Pluszki

Tłumacz nie powinien zbyt szybko rozumieć. Zawsze warto często i dużo sprawdzać – najłatwiej popełnia się błędy, tłumacząc to, co wydaje się oczywiste. Przydaje się odrobina niepewności. Fragment rozmowy z Katarzyną Tubylewicz z książki Wte i wewte. Z tłumaczami o przekładach Adama Pluszki. ADAM PLUSZKA: Odkąd pamiętam, nurtuje mnie pytanie: na półki w […]

„Kręgi przekładu” Jerzy Pomianowski w rozmowie z Alicją Rosé i Andrzejem Serafinem

„Istotą pracy rzetelnego tłumacza jest dbałość o to, aby to, co tłumaczy, brzmiało tak, jak gdyby napisał to sam autor, znając język, na który jego utwór ma być przełożony”. O pracy nad tłumaczeniami Sołżenicyna, Mandelsztama i Babla opowiada Jerzy Pomianowski. Jak właściwie doszło do tego, że został pan jego tłumaczem? W 1968 r., po „Dziadach”, […]

„Przejęzyczenie. Rozmowy o przekładzie” – fragment książki Zofii Zaleskiej

Zofia Zaleska: Mistrzowie są potrzebni w fachu tłumacza? Małgorzatą Łukasiewicz: Moim zdaniem tak. Żeby pokazać, jak sobie radzić z ogromem problemów, które tłumacz napotyka w pracy. Żeby zwrócić uwagę na te problemy i żeby nauczyć, jak je rozwiązywać. Takich mistrzów nie zastąpi rozeznanie w teorii przekładu. Najważniejsza zasada przy tłumaczeniu […]

„Obcość, odmienność, przekład” – tekst Michała Pawła Markowskiego

Samo tłumaczenie literatury nie wystarcza, by zaistniała ona w obcym języku: niezbędna jest w kraju przyjmującym przekład rozwinięta kultura wspierająca jego recepcję, tłumacząca kontekst, tradycję i relację między literaturą a życiem codziennym.(…) Przekład to nic innego jak umieszczanie dzieła w nowym kontekście, bliższym tym, którzy chcą czytać. „Gdyby książki Witolda […]

O zabawie słowem i pułapkach Joyce’a w rozmowie z Jerzym Jarniewiczem

Proszę wyobrazić sobie bohatera narodowego, którego cała mądrość uaktywnia się, gdy wsadza sobie kciuk do ust i go ssie. To możliwe tylko w kraju Joyce’a. I tylko w przypadku Biblii i „Ulissesa” ludzie do dziś kłócą się o każdą kropkę i wersję kanoniczną – rozmowa z Jerzym Jarniewiczem o „Hotelu […]

„Powrót do świata: unikam poezji natury” – Magda Heydel rozmawia z Alice Oswald

MAGDA HEYDEL: Moje pierwsze spotkanie z twoją poezją to był poemat „Dart”. Tytuł nie odnosi się do popularnej gry w strzałki, tylko do rzeki, nad którą mieszkasz. ALICE OSWALD: Myślę o sobie, że tak naprawdę nie jestem poetką, ale raczej tłumaczką tego, co postrzegam. A zobaczyłam właśnie tę rzekę w hrabstwie Devon, która zaczyna […]

Tłumacz nie może być kochankiem tekstu – Zofia Zaleska rozmawia z Jerzym Jarniewiczem

ZOFIA ZALESKA: W 1967 roku Rolling Stonesi zagrali koncert w Sali Kongresowej w Warszawie. Miał pan wtedy dziewięć lat, więc są raczej małe szanse, aby widział pan ten występ. JERZY JARNIEWICZ: Szanse były nie tyle małe, ile żadne. Był to jednak rok, kiedy usłyszałem na festiwalu w Sopocie „Dziwny jest ten świat”. Przywołuję […]

„Z notatek tłumaczy liberatury” tekst Katarzyny Bazarnik

W przypadku tłumaczenia utworów, w których typografia jest nośnikiem treści, najważniejsze jest wierne oddanie przestrzeni i materialność języka. Trudności tłumacza liberatury zasadniczo nie różnią się od wyzwań każdego tłumacza literatury, bo liberatura to przecież i przede wszystkim literatura, ale taka, która komunikuje nie tylko słowem, lecz także wyglądem, formą i […]

Teatr to nie literatura – rozmowa z prof. Jerzym Limonem

  Aleksandra Małecka, Michał Sowiński: Mówi się, że przekład tekstów dramatycznych starzeje się najszybciej. Zgadza się Pan z tą tezą? Po co Polakom w XX wieku było dziesięć przekładów „Hamleta”? Jerzy Limon: Zacznijmy od tego, że teksty szekspirowskie w oryginale są coraz trudniejsze w odbiorze, szczególnie w teatrze. Wiele słów […]

„Znajomość. O korespondencji Jana Kotta i Macieja Słomczyńskiego” tekst Annay Cetery

Początek tej historii jest zły, bardzo zły. W lipcu 1956 r. Teatr Domu Wojska Polskiego w Warszawie wystawia „Samotność” Macieja Słomczyńskiego. Recenzja Jana Kotta jest miażdżąca: „To jest sztuka człowieka, który nie ma nic do powiedzenia i żadnych zahamowań. Jest zręczny i poda ci każdą mieszankę”[1]. I dalej: „Po raz […]

„Ostatni krąg piekła” – rozmowa z Tomaszem Swobodą

Michał Sowiński, Katarzyna Trzeciak: Czy istnieją jakieś przekłady, które zadowalają Pana, jako tłumacza i zarazem krytyka przekładu? Tomasz Swoboda: Rozumiem, że nawiązujecie do mojej ostatniej książki? Jest aż tak źle? Ależ ja się przekładami zachwycam, podziwiam je i czytam namiętnie. Nawet kiedy przywdziewam maskę krytyka przekładu, jestem na ogół zadowolony. […]

„Szaleństwo i metody” tekst Olgi Katafiasz

Od początku swego istnienia kino zainteresowane było dziełami Szekspira – pierwsza adaptacja, „Król Jan”, powstała w 1899 r. Wówczas też zrodził się problem, który przez ponad 100 lat zajmował kolejnych twórców ekranizujących dramaty Stradforczyka: jak przełożyć je na język filmu. Przy adaptacji filmowej, a zwłaszcza w przypadku dzieł Szekspira, mamy […]

„Tłumacze świata” tekst Magdaleny Heydel

Edith Grossman, wybitna tłumaczka literatury języka hiszpańskiego na angielski, parę lat temu wygłosiła na uniwersytecie Yale cykl wykładów zatytułowanych „Why Translation Matters”. Jej odpowiedź na pytanie o znaczenie przekładu przybrała postać niewielkiej, ale wyrazistej książki, która jest pochwałą tłumaczy: twórców zapewniających dostęp do literatury napisanej w jednym z niezliczonych nieznanych […]

Wszystko jest przekładem. Z organizatorkami „Odnalezionego w tłumaczeniu” rozmawia Piotr Kieżun

O roli i obecności tłumacza, dialogu pomiędzy różnymi dziedzinami sztuki oraz Gdańskich Spotkaniach Tłumaczy Literatury „Odnalezione w tłumaczeniu” z jego organizatorkami –  Justyną Czechowską, Urszulą Kropiwiec i Aleksandrą Szymańską rozmawia redakcja „Kultury Liberalnej”. Link do artykułu. 

„Potrzebny jest wielki lodołamacz” – Justyna Czechowska rozmawia z Markiem Kazmierskim

„Justyna Czechowska: Co myśli Anglik na hasło „literatura polska”? Jakich autorów wymienia? Marek Kazmierski: Istnieje mit Polski jako kraju, w którym rodzą się wielcy ludzie pióra: Lem, Kapuściński, Szymborska. Ale dziś nie są już pisarzami wymienianymi na pierwszym miejscu. Francja ma Houellebecqa, Czechy Kunderę, Włochy Eco, Rosja mnóstwo słynnych pisarzy, w tym […]

„Przekład żyje siedemdziesiąt lat” rozmowa z Janiną i Krzysztofem Błońskimi na łamach portalu Xięgarnia

„Marta Natalia Wróblewska: Jak tłumaczy się na cztery ręce? Krzysztof Błoński: To dość skomplikowane. I osobno, i razem. Z grubsza są trzy fazy tłumaczenia: jedna dotyczy właściwego, bardzo dokładnego uchwycenia oryginału, tym zajmuje się romanista (KB), druga wyrażeniem tego po polsku, czym zajmuje się polonista (JB). Do trzeciej przystępujemy wspólnie, […]

„Praca na styku” rozmowa z Barbarą Kopeć-Umiastowską na łamach Dwutygodnika

„Adam Pluszka: Intuicja jest najważniejsza? Dostrojenie się do dykcji autora? Barbara Kopeć-Umiastowska: Hm, nie wiem – do dykcji, do intencji, a może do chwili dziejowej? Do wszystkiego naraz? W świecie komponentów (mawiał klasyk) nie ma ekwiwalentów; nawet wagon intuicji nie zastąpi wiedzy i wyobraźni ani zaciekawienia intelektu. ” Polecamy rozmowę, […]

„Tłumaczenie to nie haszysz” rozmowa z Jerzym Jarniewiczem

„(…) patronem tłumaczy powinien być, obok zasłużonego Hieronima, niejaki Syzyf. Myślę oczywiście nie o przekładzie w ogóle, ale o przekładzie literackim, bo jest on pojęciem wewnętrznie sprzecznym: chodzi w nim niby o to, by powiedzieć to samo, ale w innym języku, czyli inaczej. Tymczasem w literaturze to, jak się mówi, […]

Wykład historyczki języka angielskiego Anne Curzan w ramach TED Project

Historyczka języka angielskiego Anne Curzan fantastycznie opowiada o roli słowników, zmianach pojawiających się w języku i o tym, w jaki sposób eksperci sobie z nimi radzą (lub nie). Polecamy wysłuchać tej wypowiedzi każdemu, kto zna język angielski. Wykład odbył się w ramach projektu TED. PRZEJDŹ DO STRONY WYKŁADU

„Prawdy jak powietrza” z Jackiem Poniedziałkiem rozmawia Joanna Laprus-Mikulska

Jacek Poniedziałek (*1965) – dobry i uznany aktor teatralny, lubiany aktor popularnych seriali, człowiek oryginalny, znakomicie tłumaczy sztuki teatralne. Przełożył ich ponad dwadzieścia, m.in. „Anioły w Ameryce” Tony Kushnera, „Kruma” i „Pakujemy manatki” Hanocha Levina, „Bohatera Osamę” Dennisa Kelly i „Oczyszczonych” Sarah Kane. Wydawnictwo Znak wydało jego żywe, soczyste tłumaczenia […]

„Nie wyrównywać walcem” rozmowa z Jackiem Dehnelem na portalu Xięgarnia

„(…) w pośpiechu to można tłumaczyć instrukcje działania sprzętu AGD, a nie arcydzieła; gdybym dostał za mało czasu, to nie przyjąłbym tej propozycji. Nie sądzę, żebym pracował >w uniesieniu<, w uniesieniu lepiej nie tłumaczyć, bo wena weźmie górę nad lojalnością wobec autora. Znamy takie przypadki. Wolę skupienie i precyzję.” Jacek […]

projekt: bang bang design | dev.: TruStudio

Instytut kultury miejskiej Europejski Poeta Wolnościlogo-gdansk-ready