en | pl
Facebook
Youtube
Gdańskie Spotkania Tłumaczy Literatury
Laureat Nagrody Translatorskiej w radiowej Trójce

Piotr Paziński, laureat Nagrody za Twórczość Translatorską im. T. Boya-Żeleńskiego, był gościem Barbary Marcinik w Trójce pod Księżycem. Tematem rozmowy była twórczość Szmuela Josefa Agnona – izraelskiego pisarza, noblisty, jednak raczej nieznanym w Polsce. Zachęcamy do wysłuchania audycji: Trójka pod Księżycem: Piotr Paziński, Wioletta Myszkowska, Paweł Passini Piotr Paziński po wręczeniu Nagrody Translatorskiej podczas Gdańskich Spotkań Tłumaczy Literatury […]

Wielka rzeka ludzkiej pamięci. Rozmowa z Elżbietą Sobolewską

„Nádas wyjątkowo szczęśliwie trafił na swój czas. Opisał moralny kryzys powojennej rzeczywistości, jednocześnie wracając do jeszcze żywych europejskich tradycji literackich i przerzucając mosty do ponowoczesnej, współczesnej prozy. Zrobił to w taki sposób, że książka po trzydziestu latach od premiery nadal jest nowatorska, a czas tylko dodał jej treści. (…) Pewnego dnia pomyślałam sobie, że trzeba zrobić małe porządki. Albo wyrzucić pożółkłe […]

Izabela Szymańska o przekładach polemicznych w literaturze dziecięcej

„Drugim przykładem jest prawdopodobnie najsłynniejszy polski przekład polemiczny, nie tylko w literaturze dziecięcej, Fredzia Phi-Phi (1986), tłumaczenie Winnie the Pooh (1926) A.A. Milne’a przygotowane przez Monikę Adamczyk-Garbowską. Kanoniczną wersją tej książki w polskim polisystemie jest oczywiście Kubuś Puchatek (1938) pióra Ireny Tuwim. Niezwykle gorąca dyskusja w prasie sprowokowana przez wydanie nowego przekładu Winnie z perspektywy czasu […]

Jak tłumaczyć dla dzieci? Fragment książki Edyty Monasterskiej-Wiącek

„O tłumaczeniu powiedziano już bardzo wiele, nikt nie odważy się jednak powiedzieć, że wszystko. Od dawna wiadomo, że badanie przekładu jest w rzeczywistości badaniem pewnego fragmentu kultury. Od działań tłumacza zależy, czy przetłumaczony utwór stanie się fragmentem kultury docelowej, czy też pozostanie elementem kultury obcej z bardzo stanowczo zaznaczoną obcością. Aby zatrzymać się na chwilę nad istotą tłumaczenia, […]

Stanisław Barańczak: „Rice pudding” i kaszka manna (o tłumaczeniu poezji dla dzieci)

„Przeczytaj oryginał, zamknij książkę i napisz rzecz z pamięci we własnym języku”: ta osiemnastowieczna zasada tłumaczenia obowiązuje dziś z pewnością w bardzo niewielu dziedzinach pracy translatorskiej. Tłumaczenie poezji dla dzieci — to właśnie jedna z tych dziedzin” – czytamy w artykule Stanisława Barańczaka, opublikowanym w 1975 roku w „Teksty: teoria literatury, krytyka, interpretacja”. Cały artykuł jest dostępny do pobrania w naszej czytelni. […]

Tamangur. Fragment powieści Lety Semadeni

  Leta Semadeni Tamangur w przekładzie Barbary Ostrowskiej 1 Południe, dzwony dzwonią, ulice są już puste. Ze szczelin pod stopami wypływa smoła. Dziecko schyla się, wydłubuje palcem wskazującym trochę czarnej masy, szybko porusza nim w powietrzu, żeby smoła ostygła, wkłada ją do ust i zaczyna żuć, biegnąc w górę stromą uliczką – prędko, ze spuszczoną głową, myślami wciąż jeszcze […]

,,Tłumacz kultur” – recenzja książki „Ministerstwo Przewodnictwa uprasza o niepozostawanie w kraju” Hoomana Majda

„Pełnokrwisty Amerykanin z Teheranu, wnuk ulema wychowany na ateistę, syn irańskiego dyplomaty i publicysta „Guardiana”. Hooman Majd po raz kolejny zabiera nas w niezwykłą podróż do Iranu – tym razem najbardziej osobistą i, tak jak on sam, pełną paradoksów. Literatura irańska stopniowo zaczyna zyskiwać uznanie w Europie. Jednak ukazujące się w Polsce przekłady dzieł pisarzy z perskiego kręgu kulturowego […]

 
Tłumaczenie jako podglądanie. Fragment książki „Wte i wewte” Adama Pluszki

Tłumacz nie powinien zbyt szybko rozumieć. Zawsze warto często i dużo sprawdzać – najłatwiej popełnia się błędy, tłumacząc to, co wydaje się oczywiste. Przydaje się odrobina niepewności. Fragment rozmowy z Katarzyną Tubylewicz z książki Wte i wewte. Z tłumaczami o przekładach Adama Pluszki. ADAM PLUSZKA: Odkąd pamiętam, nurtuje mnie pytanie: na półki w Ikei – te w samym sklepie, które są częścią […]

„Kręgi przekładu” Jerzy Pomianowski w rozmowie z Alicją Rosé i Andrzejem Serafinem

„Istotą pracy rzetelnego tłumacza jest dbałość o to, aby to, co tłumaczy, brzmiało tak, jak gdyby napisał to sam autor, znając język, na który jego utwór ma być przełożony”. O pracy nad tłumaczeniami Sołżenicyna, Mandelsztama i Babla opowiada Jerzy Pomianowski. Jak właściwie doszło do tego, że został pan jego tłumaczem? W 1968 r., po „Dziadach”, wydawnictwa zerwały ze mną stosunki i porwały umowy, które […]

„Przejęzyczenie. Rozmowy o przekładzie” – fragment książki Zofii Zaleskiej

Zofia Zaleska: Mistrzowie są potrzebni w fachu tłumacza? Małgorzatą Łukasiewicz: Moim zdaniem tak. Żeby pokazać, jak sobie radzić z ogromem problemów, które tłumacz napotyka w pracy. Żeby zwrócić uwagę na te problemy i żeby nauczyć, jak je rozwiązywać. Takich mistrzów nie zastąpi rozeznanie w teorii przekładu. Najważniejsza zasada przy tłumaczeniu brzmi: zawsze miej wątpliwości? Tak, bądź […]

„Obcość, odmienność, przekład” – tekst Michała Pawła Markowskiego

Samo tłumaczenie literatury nie wystarcza, by zaistniała ona w obcym języku: niezbędna jest w kraju przyjmującym przekład rozwinięta kultura wspierająca jego recepcję, tłumacząca kontekst, tradycję i relację między literaturą a życiem codziennym.(…) Przekład to nic innego jak umieszczanie dzieła w nowym kontekście, bliższym tym, którzy chcą czytać. „Gdyby książki Witolda Gombrowicza i Daniła Kiša zależały wyłącznie od osądu tych, którzy znają […]

O zabawie słowem i pułapkach Joyce’a w rozmowie z Jerzym Jarniewiczem

Proszę wyobrazić sobie bohatera narodowego, którego cała mądrość uaktywnia się, gdy wsadza sobie kciuk do ust i go ssie. To możliwe tylko w kraju Joyce’a. I tylko w przypadku Biblii i „Ulissesa” ludzie do dziś kłócą się o każdą kropkę i wersję kanoniczną – rozmowa z Jerzym Jarniewiczem o „Hotelu Finn”. Szczególnie upodobał sobie słowa, które zawierają w sobie inne, czasem z innych języków albo innych […]

„Powrót do świata: unikam poezji natury” – Magda Heydel rozmawia z Alice Oswald

MAGDA HEYDEL: Moje pierwsze spotkanie z twoją poezją to był poemat „Dart”. Tytuł nie odnosi się do popularnej gry w strzałki, tylko do rzeki, nad którą mieszkasz. ALICE OSWALD: Myślę o sobie, że tak naprawdę nie jestem poetką, ale raczej tłumaczką tego, co postrzegam. A zobaczyłam właśnie tę rzekę w hrabstwie Devon, która zaczyna się na wrzosowisku Dartmoor i wpływa do morza w Dartmouth. Postanowiłam pójść z biegiem […]

Tłumacz nie może być kochankiem tekstu – Zofia Zaleska rozmawia z Jerzym Jarniewiczem

ZOFIA ZALESKA: W 1967 roku Rolling Stonesi zagrali koncert w Sali Kongresowej w Warszawie. Miał pan wtedy dziewięć lat, więc są raczej małe szanse, aby widział pan ten występ. JERZY JARNIEWICZ: Szanse były nie tyle małe, ile żadne. Był to jednak rok, kiedy usłyszałem na festiwalu w Sopocie „Dziwny jest ten świat”. Przywołuję koncert Stonesów, bo […]

„Z notatek tłumaczy liberatury” tekst Katarzyny Bazarnik

W przypadku tłumaczenia utworów, w których typografia jest nośnikiem treści, najważniejsze jest wierne oddanie przestrzeni i materialność języka. Trudności tłumacza liberatury zasadniczo nie różnią się od wyzwań każdego tłumacza literatury, bo liberatura to przecież i przede wszystkim literatura, ale taka, która komunikuje nie tylko słowem, lecz także wyglądem, formą i układem tego słowa w przestrzeni, kolorem tekstu czy okładki, formatem, […]

Teatr to nie literatura – rozmowa z prof. Jerzym Limonem

  Aleksandra Małecka, Michał Sowiński: Mówi się, że przekład tekstów dramatycznych starzeje się najszybciej. Zgadza się Pan z tą tezą? Po co Polakom w XX wieku było dziesięć przekładów „Hamleta”? Jerzy Limon: Zacznijmy od tego, że teksty szekspirowskie w oryginale są coraz trudniejsze w odbiorze, szczególnie w teatrze. Wiele słów wyszło z użycia albo zmieniło znaczenia; liczne związki frazeologiczne (idiomy) […]

„Znajomość. O korespondencji Jana Kotta i Macieja Słomczyńskiego” tekst Annay Cetery

Początek tej historii jest zły, bardzo zły. W lipcu 1956 r. Teatr Domu Wojska Polskiego w Warszawie wystawia „Samotność” Macieja Słomczyńskiego. Recenzja Jana Kotta jest miażdżąca: „To jest sztuka człowieka, który nie ma nic do powiedzenia i żadnych zahamowań. Jest zręczny i poda ci każdą mieszankę”[1]. I dalej: „Po raz pierwszy w życiu gwizdałem w czasie spektaklu. Kiedy sztuka jest nieudana, […]

„Ostatni krąg piekła” – rozmowa z Tomaszem Swobodą

Michał Sowiński, Katarzyna Trzeciak: Czy istnieją jakieś przekłady, które zadowalają Pana, jako tłumacza i zarazem krytyka przekładu? Tomasz Swoboda: Rozumiem, że nawiązujecie do mojej ostatniej książki? Jest aż tak źle? Ależ ja się przekładami zachwycam, podziwiam je i czytam namiętnie. Nawet kiedy przywdziewam maskę krytyka przekładu, jestem na ogół zadowolony. Uwagi pojawiają się z trzech powodów. Po pierwsze […]

„Szaleństwo i metody” tekst Olgi Katafiasz

Od początku swego istnienia kino zainteresowane było dziełami Szekspira – pierwsza adaptacja, „Król Jan”, powstała w 1899 r. Wówczas też zrodził się problem, który przez ponad 100 lat zajmował kolejnych twórców ekranizujących dramaty Stradforczyka: jak przełożyć je na język filmu. Przy adaptacji filmowej, a zwłaszcza w przypadku dzieł Szekspira, mamy do czynienia z rodzajem translacji, czyli przekładania słów – […]

„Tłumacze świata” tekst Magdaleny Heydel

Edith Grossman, wybitna tłumaczka literatury języka hiszpańskiego na angielski, parę lat temu wygłosiła na uniwersytecie Yale cykl wykładów zatytułowanych „Why Translation Matters”. Jej odpowiedź na pytanie o znaczenie przekładu przybrała postać niewielkiej, ale wyrazistej książki, która jest pochwałą tłumaczy: twórców zapewniających dostęp do literatury napisanej w jednym z niezliczonych nieznanych nam języków. Choć bowiem jesteśmy świadkami nieustannego umierania języków […]

Wszystko jest przekładem. Z organizatorkami „Odnalezionego w tłumaczeniu” rozmawia Piotr Kieżun

O roli i obecności tłumacza, dialogu pomiędzy różnymi dziedzinami sztuki oraz Gdańskich Spotkaniach Tłumaczy Literatury „Odnalezione w tłumaczeniu” z jego organizatorkami –  Justyną Czechowską, Urszulą Kropiwiec i Aleksandrą Szymańską rozmawia redakcja „Kultury Liberalnej”. Link do artykułu. 

„Potrzebny jest wielki lodołamacz” – Justyna Czechowska rozmawia z Markiem Kazmierskim

„Justyna Czechowska: Co myśli Anglik na hasło „literatura polska”? Jakich autorów wymienia? Marek Kazmierski: Istnieje mit Polski jako kraju, w którym rodzą się wielcy ludzie pióra: Lem, Kapuściński, Szymborska. Ale dziś nie są już pisarzami wymienianymi na pierwszym miejscu. Francja ma Houellebecqa, Czechy Kunderę, Włochy Eco, Rosja mnóstwo słynnych pisarzy, w tym też współczesnych, natomiast […]

„Przekład żyje siedemdziesiąt lat” rozmowa z Janiną i Krzysztofem Błońskimi na łamach portalu Xięgarnia

„Marta Natalia Wróblewska: Jak tłumaczy się na cztery ręce? Krzysztof Błoński: To dość skomplikowane. I osobno, i razem. Z grubsza są trzy fazy tłumaczenia: jedna dotyczy właściwego, bardzo dokładnego uchwycenia oryginału, tym zajmuje się romanista (KB), druga wyrażeniem tego po polsku, czym zajmuje się polonista (JB). Do trzeciej przystępujemy wspólnie, czytając powieść na głos i jeszcze raz sprawdzając polski […]

„Praca na styku” rozmowa z Barbarą Kopeć-Umiastowską na łamach Dwutygodnika

„Adam Pluszka: Intuicja jest najważniejsza? Dostrojenie się do dykcji autora? Barbara Kopeć-Umiastowska: Hm, nie wiem – do dykcji, do intencji, a może do chwili dziejowej? Do wszystkiego naraz? W świecie komponentów (mawiał klasyk) nie ma ekwiwalentów; nawet wagon intuicji nie zastąpi wiedzy i wyobraźni ani zaciekawienia intelektu. ” Polecamy rozmowę, która ukazała się na łamach Dwutygodnika. PRZEJDŹ DO STRONY ARTYKUŁU.  

„Tłumaczenie to nie haszysz” rozmowa z Jerzym Jarniewiczem

„(…) patronem tłumaczy powinien być, obok zasłużonego Hieronima, niejaki Syzyf. Myślę oczywiście nie o przekładzie w ogóle, ale o przekładzie literackim, bo jest on pojęciem wewnętrznie sprzecznym: chodzi w nim niby o to, by powiedzieć to samo, ale w innym języku, czyli inaczej. Tymczasem w literaturze to, jak się mówi, jest tym, co się mówi. Kiedy mówi się inaczej, mówi […]

Wykład historyczki języka angielskiego Anne Curzan w ramach TED Project

Historyczka języka angielskiego Anne Curzan fantastycznie opowiada o roli słowników, zmianach pojawiających się w języku i o tym, w jaki sposób eksperci sobie z nimi radzą (lub nie). Polecamy wysłuchać tej wypowiedzi każdemu, kto zna język angielski. Wykład odbył się w ramach projektu TED. PRZEJDŹ DO STRONY WYKŁADU

„Prawdy jak powietrza” z Jackiem Poniedziałkiem rozmawia Joanna Laprus-Mikulska

Jacek Poniedziałek (*1965) – dobry i uznany aktor teatralny, lubiany aktor popularnych seriali, człowiek oryginalny, znakomicie tłumaczy sztuki teatralne. Przełożył ich ponad dwadzieścia, m.in. „Anioły w Ameryce” Tony Kushnera, „Kruma” i „Pakujemy manatki” Hanocha Levina, „Bohatera Osamę” Dennisa Kelly i „Oczyszczonych” Sarah Kane. Wydawnictwo Znak wydało jego żywe, soczyste tłumaczenia dramatów Tennesse Williamsa. Warto zauważyć, […]

„Nie wyrównywać walcem” rozmowa z Jackiem Dehnelem na portalu Xięgarnia

„(…) w pośpiechu to można tłumaczyć instrukcje działania sprzętu AGD, a nie arcydzieła; gdybym dostał za mało czasu, to nie przyjąłbym tej propozycji. Nie sądzę, żebym pracował >w uniesieniu<, w uniesieniu lepiej nie tłumaczyć, bo wena weźmie górę nad lojalnością wobec autora. Znamy takie przypadki. Wolę skupienie i precyzję.” Jacek Dehnel opowiada Xiegarnia.pl o pracy nad najnowszym przekładem klasyka F.S. Fitzgeralda, „Wielki […]

projekt: bang bang design | dev.: TruStudio

Instytut kultury miejskiej Europejski Poeta Wolnościlogo-gdansk-ready